Սահմանների դեմարկացիա և դելիմիտացիա, միջազգային իրավունքում փոխադարձ համաձայնությամբ հարևան պետությունների սահմանագծի որոշումը համապատասխան քարտեզի վրա (դելիմիտացիա) և սահմանագծի անցկացումը երկրի մակերևույթի վրա (դեմարկացիա)։ Կատարվում Է, երբ անհրաժեշտություն է առաջանում որոշելու սահմանների ճիշտ տեղը կամ լուծելու դրա հետ կապված խնդիրներ։

Ծովասար լեռը՝ 2568 մ բարձրությամբ, գտնվում է ՀՀ Գեղարքունիքի մարզում, եզերում է Ծովասար գյուղը արևմուտքից: Ծովասար լեռը հարուստ է սառնորակ աղբյուրներով և մարգագետիններով: Լեռը անվանվել է Ծովասար համանուն գյուղի ամենամոտը լինելու և բնակիչների խոսքով «ծովին», խոսքը Սևանա լճի մասին է, մոտ լինելու պատճառով: Բնակիչները իրենց բարբառով այն անվանում են «Ջոջ դար», նշանակում է «Մեծ սար»:

«Պողոսի գեղ» բնակավայրըը գտնվում է Գեղարքունիքի մարզի Ծովասար գյուղից 1,5 կմ հվ-արլ: Կառուցված է եղել 9-17-րդ դարերում: Գյուղի հյուսիսային մասում պահպանված է դամբարանադաշտ, որը 2002 թվականին հաստատվել է ՀՀ կառավարության կողմից:

«Պողոսի գեղ» բնակավայրըը գտնվում է Ծակքար գետի ձախ ափին, ձորի եզրին, 2100 մ բարձրության վրա:

 Գյուղի  մասին ցավոք չկա հստակ պահպանված տեղակատվություն: Փորձել եմ տեղացիներից, որևէ տեղեկություն ստանալ հարցազրույցների միջոցով: Պատմում են, որ ձմռանը «Պողոսի գեղ»  բնակավայրը ամբողջովին ծածկվում է ձյունով, սառնամանիք է լինում, տեղի բնակիչները ստիպված են լինում լքել գյուղը, որպեսզի կարողանան գոյատևել, գնում են ավելի բարենպաստ կլիմայական պայմաններ ունեցող տարածաշրջան՝ Արարատյան դաշտ: Օրերից մի օր Թազագյուղի և «Պողոսի գեղ»  բնակավայրիի բնակիչներ են հանդիպում՝ ապրանքափոխանակության նպատակով, խոսում են միմյանց հետ, իմանում ով որտեղից է: «Պողոսի գեղ»  գյուղի բնակիչը զարմացած հարցնում է նախկին հարևան գյուղի բնակչին. «Ախպեր ջան, հլը ինձ ասա, Պողոսի գյուղում գարունը եկա՞վ»:

Նախկինում գյուղը լքելու պատճառ դարձած բնակլիմայական պայմանները, ներկայումս կլիմայի փոփոխության հետևանքով, լայն հնարավորություններ են ստեղծում գյուղում ապրելու և գյուղատնտեսական գործունեություն ծավալելու համար:

Նշեմ այս լքված գյուղի վերաբերյալ վերաբնակեցման սցենարներ՝

• Այս լքված գյուղը կարող է վերաբնակեցվել` ՀՀ-ում բնակվող նախկին բնակիչների, փախստականների և աղետյալ գոտու քաղաքներից եկած և ցանկություն ունեցող ընտանիքներով,
• Հանրապետության այն քաղաքացիներով, ովքեր կցանկանան մշտական բնակություն հաստատել և զբաղվել գյուղատնտեսական գործունեությամբ, քանի որ գյուղը գտնվում է տափաստանային գոտում և առավել բարենպաստ է այստեղ գյուղատնտեսական աշխատանքներ ծավալելը:
• Տարբեր առիթներով  ճանաչողական այցեր իրականացնել դեպի այս բնակավայր: Այցերը կարող են ամրացնել մարդկանց դրական վերաբերմունքը և նպաստել այդ վայրում բնակվելու որոշման կայացմանը:
• Եթե պետությունը իր միջոցներով կարողանա օգնել երիտասարդ ընտանիքներին տուն կառուցելու հարցում: Միջոցների տրամադրման դեպքում երիտասարդները ոչ միայն չեն լքի իրենց սեփական գյուղերը, այլ նաև հնարավորություն կստեղծվի լքված գյուղերի վերաբնակեցման համար: Այս հստակ է և անխախտ, բոլորը չէ, որ քաղաքներ են գնում, ձգտում քաղաքներում տուն ունենալ:
• Անհրաժեշտ է տեղեկություն տարածել անմիջական հաղորդակցության միջոցով, պոտենցիալ վերաբնակիչների ներգրավվման համար:
• Բնակավայրի վերաբերյալ սոցիալ-մշակութային հաղորդաշարեր պատրաստել և հեռուստատեսություններից առնվազն մեկով ցուցադրել:Այս իհարկե կնպաստի հանրային իրազեկվածության բարձրացմանը:
• Անհրաժեշտ է նոր բնակավայրի նկատմամբ կապվածություն առաջացնել: Դրա համար անհրաժեշտ է վերաբնակիչների մոտ աշխատանքի հասանելիությանն և կայունությանն, եկամտի մակարդակին, սոցիալական հարաբերություններին և կառավարման բնույթին վերաբերող գործոններն ակտիվացնել:
• Անհրաժեշտ է վերաբնակեցման ռազմավարության և գործողությունների համալիր ծրագիր մշակել, որը հասու կլինի յուրաքանչյուր քաղաքացու:
• Վերաբնակեցման ռազմավարությունը հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնի վերաբնակեցման հնարավորությունների «սոցիալական փաթեթավորմանը», այն խմբերի համար, որոնք առաջնորդվում են տնտեսական/սոցիալական օգուտի պահանջով:
• Բնակավայրը հրապուրիչ դարձնել վերաբնակեցվողների համար, որպեսզի շահագրգռված լինեն ներդրումներ իրականացնելու համար:
• Վերաբնակեցման խնդիրների իրագործման համար լավագույն միջոց կարող է լինել բնական աճի խթանումը:
• Վերաբնակեցումը ներկայացնել որպես հայրենասիրական ակտ:
• Հնարավոր է որպես նպաստող գործոն  օգտագործել նաև քաղաքական թոհուբոհից կտրվածությունը:
• Ժամանցի վայրեր ստեղծել տեղի բնակչության համար:
• Եթե լքված բնակավայրը վերականգնելու ցանկություն հայտնած քաղաքացիներ լինեն և իրենց տնամերձ հողամասերը, որպես սեփականություն  հանձնվի անվճար:
• Եթե լքված բնակավայրում ճանապարհների և ջրաշինարարական կառույցների, ընդհանուր նշանակության ինժեներային կառույցների, դպրոցի, կուլտուր-կենցաղային օբյեկտների շինարարությունը իրականացվի պետական միջոցների հաշվին:

Ծովասար համայնքի ֆիզիկաաշխարհագրական նկարագիրը

 Գյուղը գտնվում է Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Մարտունու շրջանում։  Ծովասարի ամեն մի անկյունից երևում է Սևանա լիճը։ Նրա հարակից գյուղերն են՝ Ծակքարը, Լիճքը և Ձորագյուղը։ Ծովասարը շրջապատված է բարձր լեռներով, որոնցից մեկը Ծովասար լեռն է, իսկ մյուսը՝ Արմաղանը, իսկ հեռվում՝ Սևանա լճի ամբողջ երկայնքով՝ նաև Գեղամա լեռները։ Գյուղը գտնում է ծովի մակարդակից 2100 մ բացարձակ բարձրության վրա: Մյուս գյուղերի համեմատությամբ Ծովասարն ունի բարձրլեռնային դիրք: Գյուղի մակերեսը 7471.5 քառ, կմ ՝, բնակչությունը 2839 մարդ, բնակչության միջին խտությունը՝ 0,38 մարդ/կմ² , գյուղում կա 706 տնային տնտեսություն 2018 թ. տվյալներով:Ծովասար է վերանվանվել 2006 թվականի հուլիսի 4-ին։

Գյուղը հիմնադրվել է 1828 թվականին: Ռուս-թուրքական պատերազմից հետո գյուղը բնակեցվել է Արևմտյան Հայաստանի Բիթլիսի նահանգի Մշո գավառից գաղթածներով: Գյուղի բնակչության այստեղ հասատվելը պայմնավորված էր և Սևանի լճի մոտիկության և Ծակքար գետի առկայությամբ: Գյուղը Սևանա լճից հեռու է  7 կմ, գյուղի անմիջապես կողքով է անցնում Ծակքար գետը:

2019—2020 թվականների Ավստրալիայի անտառային հրդեհներ, Ավստրալիայի անտառների մասսայական հրդեհներ են, որոնք հիմնականում տեղի են ունենում երկրի հարավարևելյան շրջաններում։ Հրդեհի ծավալները մեծապես գերազանցում են ամենամյա երաշտի շրջանին բնորոշ ծավալներին, այն տևում է դեկտեմբեր ամսից մինչև մարտ ամիսը, այս ժամանակաշրջանը համարվում է ավստրալական ամառ։ Հրդեհները շարունակվում են 2019 թվականի օգոստոսից։ 2020 թվականի հունվարի 5-ի դրությամբ` հրդեհների պատճառով այրվել է ավելի քան 6,3 միլիոն հեկտար անտառ (63 000 քառակուսի կիլոմետր), կրակից ոչնչացվել ավելի քան 2500 շինություն (ներառյալ 1300 բնակելի տուն), մահացել 25 մարդ:

Երկրաշարժերը ստորգետնյա ցնցումներ են, որոնք տեղի են ունենում երկրակեղևի որոշակի զանգվածում կուտակված էներգիայի կտրուկ լիցքաթափման արդյունքում։Երկրաշարժերը կապված են տարբեր պրոցեսների հետ։ Հայտնի են տեկտոնական շարժումներով պայմանավորված երկրաշարժեր, հրաբուխների հետ կապված երկրաշարժեր, երկրակեղևում կարստային խոռոչների փլուզման հետևանքով առաջացող երկրաշարժեր և այլն։

Հողը, ստորերկրյա և արտաքին ջրերը, մթնոլորտը աղտոտվում են հանքային ռեսուրսների կամ արդյունաբերական օբյեկտի արդյունահանման վայրից տասնյակ կիլոմետրերի շառավղով: Բնակավայրերը մտնում են նաև թունավոր և հաճախ մահացու վտանգավոր նյութերի բաշխման տարածքը: Աշխարհի առավել էկոլոգիապես կեղտոտ քաղաքները իրական սպառնալիք են ներկայացնում ոչ միայն բնակչության առողջության համար, այլև մարդկանց կյանքի համար: Քաղցկեղ, մուտացիաներ, նորածինների բարձր մահացություն, մեծահասակների բնակչության կյանքի միջին տևողության զգալի նվազում, սա շրջակա միջավայրի համար անմտածված վերաբերմունքի սարսափելի հետևանքների ամբողջ ցանկը չէ:

Համամոլորակային են այն հիմնախնդիրները, որոնք ընդգրկում են ողջ երկրագունդը և մարդկությունը, սպառնում նրանց ներկային ու ապագային, և դրանց լուծման համար պահանջվում է բոլոր ժողովուրդների ու գործողությունների միասնությունը։ Իրենց բնույթով համամոլորակային հիմնախնդիրները տարբեր են, սակայն բոլորը համակված են մարդկության աշխարհագրական միասնության և կենսակայունության գաղափարով։