9-րդ դասարանի սովորողների հետ անցնում ենք խորացված Հայաստանի աշխարհագրություն: Հեռավար-առցանց ուսուցման ընթացքում 9-րդ դասարանի սովորողներին առաջարկեցի իրականացրել նախագիծ՝ Հայկական լեռնաշխարհի աշխարհագրական դիրքը:

Մեր պատմական տարածքը շուրջ 400 հազ. քառ. կմ՝ Հայկական լեռնաշխարհ կամ Հայկական բարձրավանդակ: Այն պատմաաշխարհագրական տարածք է, հայ ժողովրդի բնօրրանը։ Գտնվում է Առաջավոր Ասիայում՝ Իրանական և Փոքրասիական բարձրավանդակների միջև։ Հյուսիսում Կովկասյան լեռներն են և Սև ծովը, հարավում՝ Միջագետքի դաշտավայրը։

Սովորողները բավականին ակտիվ էին, ներկայացնում եմ սովորողների կատարած աշխատանքները՝

Մարիամ Հովհաննիսյան

Խոշոր լճերն են՝ Վանա լիճը, Ուրմիա լիճը, Սևանա լիճը։Ուրմիա լճի երկարությունը 140 կմ է, մակերեսը՝ մոտ 5.800 կմ²։Վանա լճի երկարությունը 119 կմ է, մակերեսը՝ մոտ 3647 կմ²։Սևանա լճի երկարությունը 70 կմ է, մակերեսը՝ մոտ 1260 կմ²։

• Մելքումյան Սվետլանա

ՀՀ աշխագրական դիրքը տնտեսական տեսանկյունից բարենպաստ է, քանի որ ունի թե՛ լեռնային, թե՛ հարթավայրային տարածքներ և դա նպաստում է գյուղատնտեսությանը, իսկ կլիմայական տեսանկյունից բարենպաստ է նույնպես, քանի որ եղանակը միանման չէ՝ ձմռանը ցուրտ է, իսկ ամռանը՝ շոգ, սակայն վերջերս սկսել է տաքանալ: Քաղաքական տեսանկյունից աշխարհագրական դիրքն այնքան էլ բարենպաստ չէ, քանի որ շրջապատված է հարևաններով, որոնք ստեղխում են լարված իրավիճակ, չկա մուտք դեպի ծով և շրջապատված է ոչ այնքան զարգացված երկրներով։

• Մերի Թոռունյան
  Լեռնաշխարհի կենտրոնով Արևելքից-Արևմուտք ձգվում է Հայկական Պար լեռնաշղթան, որի ամենաբարձր լեռնագագաթը Արարատն է 5165մ բարձրությամբ։ Լեռնաշխարհի երկրորդ ամենաբարձր լեռնագագաթը Սիփանն է, որը գտնվում է Վանա լճի հյուսիսում և ունի 4434մ բարձրություն։ ՀՀ ամենաբարձր լեռնագագաթն է Արագածը 4096մ բարձրությամբ, երկրորդը՝ Կապուտջուղն է 3906մ բարձրությամբ։
• Գոհար Արղության

Հայկական լեռնաշխարհի 5 խոշոր գետերն են ՝ Եփրատ, Տիգրիս, Կուր, Ճորոխ, Արաքս։ 

Եփրատ՝ մակերեսը-673 000 կմ², երկարություն-2780 կմ

Տիգրիս՝ մակերեսը-375 000 կմ², երկարությունը-1850 կմ

Կուր՝ մակերեսը-188 000 կմ², երկարությունը-1515 կմ

Ճորոխ՝ մակերեսը-22 000 կմ², երկարությունը-438 կմ

Արաքս՝ մակերեսը-102 000 կմ², երկարությունը-1072 կմ

Սովորողները լուծում են խնդիրներ կապված Հայկական լեռնաշխարհում արեգակի ճառագայթների անկման անկյան որոշման հետ:

• Գոռ Փիլիպոսյան
  • Որքա՞ն է Արեգակի ճառագայթների անկման անկյան տարբերությունը Հայ­կական լեռնաշխարհի հյուսիսային (հս.լ. 42°10՛) և հարավային (հվ.լ. 37° 20՛) ծայրակետերի միջև։

42°10՛-37° 20՛= 4°50՛